Mniszek lekarski

łac. Taraxacum officinale

Jadalne są liście, kwiaty oraz korzenie, na surowo oraz po ugotowaniu [1], [2]. Cała roślina jest gorzkiego smaku, jedynie kwiaty obrane z zielonych części są słodkie. Gorycz można zmniejszyć poprzez osłonienie rośliny od promieni słonecznych (na kilkanaście godzin). Liście można dodawać do wiosennych sałatek (dokładnie tak samo jako sałatę), natomiast korzenie można piec oraz prażyć. Z korzeni mniszka wykonuje się także substytut kawy. W tym celu należy zatrzeć korzeń (wstępnie osuszyć) następnie uprażyć na patelni i zmielić w młynku do kawy.

Coraz części poruszany jest temat alkaloidów pirolizydynowych, które mogą być szkodliwe dla człowieka [3]. W niektórych opracowaniach wymienia się mniszka lekarskiego jako źródło tych alkaloidów – 793 μg/kg surowca [4]. Warto jednak zaznaczyć, że zaraz obok Kopru, który miał ich 1732 μg/kg. Mniszek lekarski wydaje się być stosunkowo bezpiecznym surowcem, dopuszczonym do powszechnej sprzedaży (np. w postaci kaw). Liście i korzenie mniszka lekarskiego są często spożywane w wielu krajach, bez skutków ubocznych, dlatego uwaga ma bardziej charakter dietetyczny, aniżeli toksykologiczny. W wielu jadalnych roślinach i zwierzętach znajdują się związki mogące mieć nieco niekorzystny wpływ na człowieka.

Zajrzyj do darmowej próbki naszego atlasu roślin i podejmij decyzje o zakupie!

Próba smaku:

Cała roślina jest gorzkiego smaku, jedynie kwiaty obrane z zielonych części są słodkie.

Jak prawidłowo rozpoznać?

Gatunek ten jest rośliną zmienną, dlatego można go obserwować w różnych wariacjach. Najczęściej tworzy charakterystyczną rozetę z mocnymi wcięciami na liściach, a później pojawiają się puste w środku łodygi (właściwie są to szypuły) oraz żółte kwiaty. Jest to roślina bardzo często występująca licznie. W fazie kwitnienia bardzo często całe sady drzew oraz krzewów, usłane są żółtymi kwiatami mniszka lekarskiego.

Wskazówka występowania:

Roślina bardzo pospolita, spotykana nie tylko na łąkach, nieużytkach, ale także w lasach.

Z czym można pomylić?

W młodym stadium roślinę można pomylić z wieloma roślinami „mniszkopodobnymi”. Żadna z nich nie jest śmiertelnie trująca [1]. Jednak nie wszystkie żółte kwiaty to mniszek! Zwróć uwagę na takie rośliny jak podbiał, pępawa, prosienicznik, mlecz czy sałata kompasowa.

Właściwości medyczne:

Surowcem leczniczym jest korzeń oraz kwiat mniszka lekarskiego. Korzeń może być wykorzystywany w niestrawnościach oraz brakach apetytu, jest głównym składnikiem produktu leczniczego Taraxaci [6]. Kwiaty i korzeń może być wykorzystywany w przypadku marskości wątroby (oraz innych jej uszkodzeń), a także niewydolności nerek [5].

Film:

W filmie opowiadam o mniszku lekarskim Zachęcam do zapoznania się z playlistą „Poradnik Chwastożercy” na moim kanale na YouTube. Pamiętaj zostawić subskrypcję oraz komentarz – wspierasz tym samym rozwój atlasu!

Wykaz źródeł:

1. Łukasz Łuczaj: Dzika Kuchnia, Wydawnictwo Nasza Księgarnia, 2013
2. Łukasz Łuczaj: Dzikie Rośliny Jadalne, Chemigrafia Krosno, Krosno 2004.
3. Małgorzata Kania-Dobrowolska, Justyna Baraniak, Radosław Kujawski,Marcin Ożarowski: Alkaloidy pirolizydynowe – źródła i zagrożenie dla zdrowia ludzi. Post Fitoter 2018; 19(3): 195-202. http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2019/01/pf_2018_195-202.pdf
4. Rolf Teschke , Noudeng Vongdala , Nguyen Van Quan , Tran Ngoc Quy, Tran Dang Xuan: Metabolic Toxification of 1,2-Unsaturated Pyrrolizidine Alkaloids Causes Human Hepatic Sinusoidal Obstruction Syndrome: The Update, Int. J. Mol. Sci. 2021, 22(19). https://www.mdpi.com/1422-0067/22/19/10419
5. Aleksander Ożarowski: Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PAŃSTWOWY ZAKŁAD WYDAWNICTW LEKARSKICH, Warszawa, 1982.
6. Karta produktu leczniczego Taraxaci – https://www.tanie-leczenie.pl/succus-taraxaci-sok-ze-swiezego-korzenia-mniszka-lekarskiego-100-ml.pdf